BanjalukaLive

Wed12132017



Turistički vodič kroz Zlatibor (šta vidjeti)

zlatibor wikipedia1709


Zlatibor je sasvim sigurno jedna od najljepših planina u Srbiji. Ukoliko žudite za nevjerovatno lijepim pejzažima, planinskim čistim vazduhom, šetnji po šumarcima i visoravnima, a takođe želite da upoznate srpsku kulturu i tradiciju, posjeta Zlatiboru je pravi izbor za vas.

Ova planina je izuzetan sklop prirodnih ljepota i kulturne zaostavštine te iz tih razloga na njoj možete provesti predivan izlet, ljetovanje ili zimovanje.

Kako do Zlatibora?

Planina Zlatibor nalazi se u jugozapadnoj Srbiji, nedaleko od granice sa Bosnom i Hercegovinom. Od Beograda je udaljen 230 kilometara, od Novog Sada još dalje, 330 kilometara. Iako je relacija malo duža ako krećete iz glavnog grada, do Zlatibora se relativno brzo stiže jer je dobro povezan, do njega vodi put E-760 Beograd – Petrovac.

Takođe, preko Zlatobora prolazi i magistralni put za Crnu Goru i put ka Republici Srpskoj. Dakle, nije teško doći do ove planine iz kod god pravca da ste krenuli. Pored toga, do Zlatibora možete doći i vozom. Pruga Beograd – Bar vas može dovesti na planinu ili na veću stanicu u Užicu koja je malo udaljenija od centra Zlatibora.

Porijeklo imena Zlatibor

Naime, Zlatibor se nije mogao oduvijek dičiti ovako originalnim i milozvučnim imenom. Čitav kraj u kome je Zlatibor nazivao se Rujno. Čak i postoje zapisi na turskom u kome se Zlatibor naziva „Rujna planina“. Tek od 1855. godine ime „Zlatibor“ ulazi u adminstrativnu podjelu Srbije. Tako nastaje i Zlatiborski okrug.



Ima više priča o porijeklu imena ove planine. Ona koje naziv najbolje objašnjava nam govori da se na Zlatiboru nalazi vrsta bijelog bora koji ima četine boje zlata. Ovo drveće je nekada prekrivalo čitavu planinu. Latinski naziv za ovaj bor glasi: Pinus Silvestris Varegata Zlatiborica.

Prirodne ljepote Zlatibora

Zlatibor karakterišu predjeli koji nikoga ne ostavljaju ravnodušnim i koji se dugo pamte. Prirodne ljepote ovih krajeva su ono što je najprije dovelo turiste na ovu planinu.

Dakle, na Zlatiboru nikako ne smijete propustiti posjetu određenim prirodnim turističkim atrakcijama. Bog ovdje nije štedio na ljepoti, toliko je znamenitosti dao ovom kraju da vam savjetujemo da angažujete agenciju kojoj su specijalnost izleti na Zlatiboru.

Stopića pećina

Stopića pećina spada u Spomenike prirode prve kategorije i jedna je od najvećih pećina u Srbiji. To je dovoljan razlog da morate da je vidite. Naime, ulaz u pećinu je prilično velik, visok je 18 metara, a njena dužina iznosi oko dva kilometara. Kroz pećinu protiče Trnavski potok.

Postoji nekoliko dvorana koje uzlaze u sastav ove pećine. Na ulazu je svijetla dvorana, rasprostire se gde god se pruža dnevna svjetlost. Iz nje se prelazi u tamnu dvoranu, u kojoj visina pećine dostiže svoji maksimum od 25,5 metara.

Turistima je najatraktivnija sala sa bigrenim kadama, koja predstavljaju nabore u riječnom koritu. Dužina najveće kade je 12,5 metara, a širina 3 metra.

Prerast u Dobroselici

Prerast u Dobroselnici iliti Šupljica ili Točkovića pećina nalazi se dvadesetak kilometara udaljena od centra Zlatibora. Visina prerasta je 15 metara, a dužina oko 50 metara. Ovaj prirodni tunel je savršeno mesto za fotografisanje lepih i neobičnih pejzaža.



Vrhovi Zlatibora

Za ljubitelje planinarenja nezaobilazno je pešačenje do vrhova Zlatibora. Vrh Čigota ima nadmorsku visinu od 1422 metara. On je blizu turističkog središta planine, tako da se veliki broj turista šeta stazama i ide na izlete. Postoje dva puta koja vode do vrha, jedan čine stazice za pješake koje vas vode od spomenika na Šumatnom brdu, drugi je asfaltni put preko Vodica.

Drugi vrh je Tornik. Sa nadmorskom visinom od 1496 metara predstavlja najviši vrh na Zlatiboru. Sa samog vrha pruža se pogled na sela Dobroselicu, Jablanicu i Ribnicu, a do njega se možete popeti asfaltnim putem.



Tornik tokom zime postaje veliko skijalište, tako da se do vrha možete popeti i žičarom, za šta preproručujemo da se dobro obučete, na žičarama je uvijek hladnije.

Jezera

Najveće jezero na Zlatiboru je Ribničko jezero, koje se nalazi u blizini naselja Zlatibor. Ovo jezero je vještačko i nastalo je pregrađivanjem reke Crni Rzav. Ima dužinu od oko 2 kilometara i obiluje različitim vrstama ribe. Oko njega se nalaze staze za planinarenje i bicikliste. Međutim, treba da znate da je na ovom jezeru kupanje zabranjeno. Ova izuzetno čista i bistra voda služi za vodosnabdevanje turističkog centra Zlatibora.





Jezero na Obudojevici je takođe vjaštačko i nalazi se u samom centru planine. Izgrađeno je tako što se 1947. godine pregradila rijeka Obudojevica. Za razliku od prethodnog, na ovom jezeru je dozvoljeno kupanje. Ono ima dužinu od 150 metara i širinu od 50. Dubina je idealna za neplivače jer dostiže maksimalno dva metra.

Sa prijelepom zelenom okolinom i blizinom Kraljevog trga jezero na Obudojevici predstavlja najposjećenije i najatraktivnije kupalište na Zlatiboru. Ima ugrađene tuš kabine, svlačionice, suncobrane i izdvojen dečiji bazen. Takođe, možete ovim jezerom ploviti čamcima ili pedalinama koje se nalaze u sklopu kompleksa.

Gostiljski vodopad

Ovaj vodopad se nalazi u selu Gostilju na Gostiljskom potoku ili Vrelu. Udaljen je oko dvadesetak kilometara od turističkog kompleksa. Voda se velikom jačinom obrušava sa visine od 20 metara i pruža jedinstven doživljaj. Mještani su vodenu silu iskoristili i sagradili više vodenica i jednu manju hidro-centralu na ovom mjestu. Strm ali prohodan put prati čitav tok potoka.



Vodice i Crni Rzav

Tipični zlatiborski pejzaži uslikani su upravo sa izletišta Vodice i rijeke Crni Rzav. Na ovom mjestu nema turističkih centara, tako da možete uživati u zelenom i tihom pronstranstvu koje izgleda kao da ga vrijeme ne dotiče. Na vodicama ima dosta turista najčešće tokom prvomajskog uranka i ljetnjeg perioda.



Kultura i tradicija Zlatibora

Tradicija turizma na Zlatiboru traje duže od 120 godina i predstavlja jednu od najrazvijenijih turističkih mjesta u Srbiji. Kulturna zaostavština i očuvana tradicija ovog kraja svakako je doprinijela tome da turisti koji dođu u posetu Zlatiboru osjete izvorni duh Srbije.

Kraljeva česma

Dakle, prije više od 120 godina, tačnije 20. avgusta 1893. godine na Zlatiboru je boravio kralj Aleksandar Obrenović. Tada je pružio podršku seljanima sa Zlatibora da od ove planine načine vazdušnu banju. U njegovu čast promenjeno je mesto naselja Kulaševac u Kraljevu vodu kako se i danas zove.



Kralj je, naime, sagradio u Kraljevim vodama česmu na kojoj je ugraviran ovaj važan datum za mještane ovog kraja. Ovaj datum označava početak uspješnog bavljenja turizmom. Česma je i danas atrakcija koju posjećuju mnogi turisti.

„Staro selo“ Sirogojno

Muzej na otvorenom „Staro selo“ nalazi se u selu Sirogojnu. Ono zauzima površinu od četiri i po hektara i posjećuje ga oko 50 000 turista godišnje. Ono što je posebno zanimljivo u vezi sa ovim muzejem je da ono predstavlja jedini muzej na otvorenom u Srbiji.

U njemu se nalazi 48 brvnara koje su prenesene iz raznih delova Zlatibora u ovaj kraj.

Cilj muzeja je da posjetiocima dočara način života seljaka iz XIX vijeka. Neke brvnare prikazuju kako su tačno izgledale kuće seljana iznutra. Odjeća, namještaj i sitni detalji u brvnarama odaju vam utisak kao da ste vremeplovom zalutali slučajno u dom seljaka iz XIX vijeka.

Neke brvnare su prilično velike, mogle su primiti i do pedeset ukućana. Druge brvnare služe za uzgoj stoke i skladištenje namirnica. Pored toga, brvnare se koriste i kao konaci, suvenirnice, prodavnice i krčme. Dakle, čitavo selo je odrađeno u etno stilu. Duh tradicije možete osjeti i pohađanjem raznih radionica starih zanata. U „Starom selu“ imate priliku da upoznate vještine grančarskog, tesarskog i tkačkog zanata.

„Muzej pletilja“ u Sirogojnu

Pletilje iz Sirogojna su poseban dragulj Zlatibora. Ove žene su simbol uspješnosti u biznisu vještinom tradicionalnog zanata – pletenjem. Naime, o pletiljama iz Sirogojna se čitalo i u modnim časopisima, a njihove rukotvorine su šetali modeli velikih modnih pista. U cijelom svijetu se mogu naći odjevni predmeti koje su isplele ove talentovane pletilje.

U početku, sredinom XX vijeka u Sirogojnu je bilo svega dvadesetak žena koje su se bavile ovim zanatom, da bi ih danas bilo preko dvije hiljade. U njihovu čast 2008. godine otvoren je otvoren ovaj muzej. Od tada turisti imaju priliku da vide njihove raznovrsne radove, koji su u toku sa današnjom modom, ali odaju tradicionalni šmek sa svojim šarama.

Drvengrad na brdu Mećavnik

Jedno od najposećenijih mjesta na Zlatiboru je sasvim sigurno Drvengrad u Mokroj Gori. Godišnje ovo mjesto vidi preko 100.000 posjetilaca. Ovo etno-selo se nalazi između planina Zlatibor i Tare. Najviše posjetilaca ima krajem juna kada se u Drvengradu festival „Zavičajni dani“ i u januaru kada se održava festival filma „Kustendorf“ koji posjećuju svjetske filmske zvijezde.

Drvengrad je izgrađen po zamisli filmskog reditelja Emir Kusturice radi snimanja filma „Život je čudo“. Za njega je Kusturica rekao da mu je namjera bila da ga izgradi kao da se u njemu oduvijek živjelo, ali nije nikad.



Drvene građevine u etno stilu su u suprotnosti sa savremenom opremom koja je smještena u njihovoj unutrašnjosti. Drvengrad je opremljen modernom tehnikom i ima više namjena. U njemu se održavaju razna kulturna događanja, a pored toga grad ima status hotel-grada sa četiri zvjezdice.

Iako je grad prilično mali, Kusturica je želio da imenuje svaku ulicu po važnim ličnostima što iz Srbije, što iz svijeta. Tako glavna ulica nosi naziv Ive Andrića, pored toga postoje i ulice Miodraga Petrovića Čkalje, Nikole Tesle, Novaka Đokovića, Ernesta Če Gevare, Dijega Maradone i mnoge druge.

Šarganska osmica

Na razmeđu planina Zlatibor i Šargan smeštena je svima dobro poznata „Šarganska osmica“.Obožavatelji starih željeznica iz svih krajeva svijeta dolaze da se provozaju „ćirom“ na jedinstvenoj pruzi Šargan planine. Ova pruga, naime, potiče iz perioda poslije Prvog svjetskog rata. Bila je u redovnom saobraćaju na pravcu Beograd – Sarajevo – Drubrovnik, da bi 1974. godine bila ukinuta zbog nerentabilnosti. Nakon toga pokrenut je projekat rekonstruisanja željeznice, ali ne radi ponovnog prevoza stanovništva, već u turističke svrhe.



2003. godine „Šarganska osmica“ je ponovo puštena u promet. Na razdaljini od 15,5 kilometara turisti imaju priliku da prođu kroz čak dvadesetak tunela i pet mostova. Pruga na jednom delu se bukvalno uvija u obliku broja osam, otale je i čitava ova pruga i dobila ime.

Spomenici na Zlatiboru

Najpoznatiji spomenik na Zlatiboru je Spomenik na Šumatnom brdu, udaljen je par kilometara od centra turističkog kompleksa. Do spomenika vodi dobro osvijetljena i uređena staza. Ovaj spomenik posvećen je partizanima koji su ubijeni od strane okupatora u Drugom svjetskom ratu, 1941. godine.

Spomen česma na Oku podignuta je 1931. godine u slavu palim borcima iz sela Branežaca i Semegnjeva u ratovima za oslobođenje i ujedinjenje koji su trajali od 1912–1918. godine. Ova česma predstavlja jedno od omiljenih mjesta izletnika.

Bronzani spomenik generalu Krsti Smiljaniću nalazi se u samom centru Zlatibora. General Smiljanić iz okolnog sela Ljubiš je u mnogome uticao na razne pobete srpske vojske u Prvom svjetskom ratu.

Manastiri i crkve na Zlatiboru

Manastir Uvac je posvećen rođenju Presvete Bogorodice i pretpostavlja se da je sagrađan u XV vijeku. Ovaj manastir je imao tu nesreću da je dva puta rušen i dva puta obnavljan. Prvi put je opljačak i demoliran tokom XVI vijeka, kada je trajao rat između Turske i Austrougarske. Bio je obnovljen početkom XVII vijeka, da bi opet u XVII vijeku bio uništen od strane Turaka. Manastir je dugo bio zaboravljen, ponovo je rekonstruisan 1994. godine.

Manastir Dubrava posvećen je proroku Iliji. Ne zna se kada je tačno ovaj manastir izgrađen ali se vjeruje da je to učinjeno u XIII vijeku. Bio uništen od strane Turaka, kao i manastir Uvac, tačnije spaljen. Manastir je iskopan 2004. godine i rekonstruisan. Tokom iskopavanja manastira pronađeno je 260 venecijanskih zlatnika iz XVI vijeka.



Na Zlatiboru se nalaze nekoliko crkvi brvnara. Crkva brvnara u Dobroselici je jedna od njih i smatra jednom od najstarijih crkvi ove vrste. Tokom XVIII veka je prenesena na novo mjesto, da bi je pravoslavci mogli zaštititi od Turaka. Biva spaljena početkom XIX veka i ponovo izgrađena na istim temeljima, ali sa malo drugačijim izgledom od originala.

Crkva Preobraženja Gospodnjeg na Zlatiboru nalazi se u samom centru Zlatibora. Izgrađena je na zahtjev mnogih mještana Zlatibora, kao i za potrebe turista. Izgradnja crkve počela 1993. godine, a tek dvadeset godina kasnije 2013. godine biva osveštana.

Crkva Sabora Arhanđela Gavrila u Čajetini izgrađena je 1888. godine. Tokom prvom svjetskog rata iz crkve je ukradeno zvono. Kasnije je izgrađena prirprata sa novim zvonom.

Skromna crkva svetih apostola Petra i Pavla u Sirogojnu 1764. godine podigao je Gregorije Cmiljanić. Ova crkva okrečena u bijelo sagrađena je bez kupole u jednobrodnoj osnovi i dvospratnim zvonikom koji je dozidan u XIX vijeku.

Jedan izlet na Zlatiboru neće biti dovoljan da obiđete sve ove znamenitosti, zato je ovo mjesto kome se uvijek rado vraćamo.

Izvor: tt-group, Foto: Wikipedia, Dozon – Own work, CC BY-SA 4.0