Wed04262017



Đerdapska klisura: Mjesto gdje je rođena civilizacija

djerdap yay1104

Blago Đerdapske klisure, najdužeg evropskog kanjona, prepoznato svuda u svijetu. Prije oko 9.000 godina stvoreno prvo uređeno urbano naselje i počelo računanje vremena.

Lepenski vir je dio Đerdapa, najduže klisure Evrope, gdje je prije oko 9.000 godina začeta moderna civilizacija. Na krečnjačkoj padini nasuprot monumentalnoj stijeni Treskavac, stvoreno je prvo uređeno urbano naselje svijeta.

Kraj dunavskog vira, bogatog ribom, lovci sakupljači više nisu imali potrebe da lutaju u potrazi za hranom, koju im je rijeka izdašno pružala. Tako im je ostalo dovoljno vremena da postanu prvo ljudsko društvo u kome je obavljena podjela rada, pa je neko gradio kolibe, neko pripitomljavao prve životinje, a prvi baštovani svijeta su otkrivali kako se gaje jestive biljke.

Ipak, najveća revolucija koju je donio Lepenski vir je stvaranje prve monumentalne umjetnosti i početak računanja vremena. Pleme Lepenaca je hranilo i čuvalo svoje vajare zbog njihovog čudesnog talenta da u velike kamene oblutke uklešu ribolike likove, možda božanstva životodavnog Dunava, pišu "Večernje novosti".

Ta vajarska dela s tajanstvenim licima i rekonstrukcija naselja Lepenaca mogu se videti u Muzeju Lepenski vir, koji posjetiocima prikazuje i izuzetan film o tome kako je ovu veliku civilizaciju otkrio akademik Dragoslav Srejović tokom izgradnje Hidroelektrane "Đerdap".

Ipak, da bi se shvatilo zašto se baš ovdje desila neolitska revolucija, potrebno je prošetati okolnom riznicom jedinstvene prirodne baštine.

djerdap yay1104 1

Gledajući iz Lepenskog vira, pogled kao magnet privlači moćni vrh Treskavac s rumunske strane, koji se odvajkada u narodu koristi kao svojevrstan kalendarski "instrument".

Istraživači, arhitekta Hristivoje Pavlović i dr Aleksandra Bajić su krenuli tragom lokalnog predanja da se na letnju dugodnevicu sunce "dva puta rađa" na Lepenskom viru. U praskozorje prvi sunčev zrak kao snop reflektora nakratko bljesne kraj lijevog boka Treskavca, a zatim klisura ponovo utone u sumrak.

Sunčevi zraci iza brda potom prave oreol oko njegovog tamnog trougla, a vrhunac prirodnog spektakla je kad sunčev krug "iskače" tačno na vrh Treskavca gdje zasija kao ogromno oko.

Poslije objavljivanja ove priče, u javnosti je već počelo formiranje turističkih grupa koje žele da dođu i posmatraju ovaj fenomen, pa će Treskavac vjerovatno postati "srpski Stounhendž".

Stijena Sokolovac

Neposredno uz Lepenski vir počinje kratka i živopisna klisurica Boljetinske reke, koja u raznobojnim slojevima, nalik na parče torte visoko pedesetak metara, prikazuje istoriju planete. Put uz brdo, kroz prozračnu šumu i bistre pjenušave potoke vodi ka vidikovcima zbog kojih je Nacionalni park "Đerdap" bez premca u Evropi, a stijena Sokolovac omiljeno mjesto izletnika.

Foto: YAYimages