| U starim pisanim spomenicima, koji datiraju iz 1320 spominje se Vrbaški grad, a 1494 hrvatsko-ugarski kralj Vladislav II navodi uz ime Juraja Mikulašica da je obavljao dužnost kaštelana Banjaluke. |
| Oduvijek uz Vrbas, na obje njegove strane razvijale su se još od paleolitskog perioda naseobine razlicitih plemena, koji su se u ovoj blagonaklonoj dolini zadržavali, živjeli i razvijali. Pouzdano se zna da je u predrimskom i rimskom periodu ovo podrucje naseljavalo ilirsko pleme Mezeja, koji su zajedno sa ovim prostorima ukljuceni u rimsku pokrajinu Ilirik. |
O boravku Rimljana svjedoce brojni artifakti pronadeni na raznim lokalitetima u blizini današnjeg grada Banje Luke. Rimljani su prvi otkrili ljekovito dejstvo mineralnih voda na izvorištima u okolici Banje Luke; Gornjem Šeheru, Slatini i Laktašima.
Banja Luka se u to vrijeme nalazila na znacajnom putu koji su izgradili Rimljani od Splita (Salone) do Gradiške (Servitium). U današnjem srcu grada, kojeg krasi kulturno – istorijski spomenik – tvrdava Kastel, podignuto je rimsko vojno utvrdenje castra, unutar kojeg se odvijao život rimskog vojnog naselja.
| Poslije propasti Rimskog carstva slavenska plemena naseljavaju ovo podrucje tokom VI i VII vijeka nove ere. U srednjovjekovnom periodu duž obale Vrbasa nice veci broj utvrdenja. Pouzdani podaci o tadašnjoj naseobini i životu stanovnika unutar i izvan zidina su nažalost još uvijek sakriveni po hodnicima istorije, pozivajuci etnografe i istoricare da ih otkriju. |
Izvor: Oficijelna internet prezentacija Grada Banja Luka |
